اکبر لکستانی، روزنامه‌نگار مستقل ایرانی‌ـ‌آمریکایی
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا؛ آیا پیروزی دموکرات‌ها می‌تواند جنگ ترامپ با ایران را مهار کند؟
انتقاد صریح اوباما و آزمون کنگره
اکبر لکستانی، روزنامه‌نگار مستقل ایرانی‌ـ‌آمریکایی
انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶، فقط رقابتی برای کنترل کنگره نیست؛ این انتخابات آزمونی برای توانایی نظام سیاسی آمریکا در مهار تصمیم‌های دونالد ترامپ، به‌ویژه ادامه جنگ با ایران، نیز هست. پرسش اصلی این است: آیا دموکرات‌ها در صورت کسب اکثریت کنگره، حاضرند با سیاست جنگی دولت مقابله کنند و برای پایان درگیری فشار مؤثر وارد آورند، یا مخالفتشان در حد شعارهای انتخاباتی باقی می‌ماند؟
نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو که ۸ اکتبر منتشر شد، نشان داد ۶۵ درصد بزرگسالان آمریکایی از نحوه مدیریت عملیات نظامی علیه ایران توسط ترامپ ناراضی‌اند و تنها ۳۳ درصد از عملکرد او حمایت می‌کنند. همچنین ۷۳ درصد از افزایش قیمت سوخت و ۷۱ درصد از کشته یا زخمی‌شدن نیروهای آمریکایی ابراز نگرانی کرده‌اند. در نظرسنجی آسوشیتدپرس و مرکز پژوهشی اِن‌او‌آر‌سی نیز حدود ۷۰ درصد رأی‌دهندگان ثبت‌نام‌شده گفتند پایان جنگ ایران باید از اولویت‌های کنگره جدید باشد.
این آمار به‌تنهایی نتیجه انتخابات را تعیین نمی‌کند؛ اما نشان می‌دهد ادامه جنگ برای دولت هزینه سیاسی دارد. مردم آمریکا حق دارند بدانند هدف این عملیات چیست، چه هزینه‌ای بر دوش کشور می‌گذارد و دولت چه برنامه مشخصی برای پایان‌دادن به آن دارد.
باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، در گردهمایی‌های انتخاباتی ۲۴ اکتبر در کلیولند و دیترویت، از سیاست‌های ترامپ به‌شدت انتقاد کرد. او دولت را به فساد و فروش امتیازهای سیاسی متهم کرد و گفت جنگ با ایران، برخلاف ادعاهای پیروزی، اهرم فشار تهران بر انتقال جهانی نفت از تنگه هرمز را تقویت کرده است. این اظهارات، انتقاد از جنگ را به بخشی از رویارویی انتخاباتی تبدیل کرد؛ اما آزمون اصلی نه در سخنرانی‌ها، بلکه در رأی‌ها و تصمیم‌های کنگره خواهد بود.
مخالفت با سیاست جنگی؛ شرط مهار ترامپ
اگر دموکرات‌ها خواهان مهار جنگ‌اند، نمی‌توانند از مقابله سیاسی و قانونی با تصمیم‌های جنگی ترامپ عقب‌نشینی کنند و هم‌زمان انتظار داشته باشند دولت او به‌سوی صلح حرکت کند. دولتی که تصمیم به ادامه عملیات نظامی گرفته، با انتقاد لفظی متوقف نمی‌شود. فشار باید به نظارت مؤثر، پاسخ‌خواهی درباره اهداف جنگ و استفاده از اختیارات قانونی کنگره تبدیل شود.
مجلس نمایندگان در ۱۵ سپتامبر قطعنامه‌ای را برای خارج‌کردن نیروهای آمریکایی از مخاصمه با ایران با ۲۲۰ رأی موافق در برابر ۲۰۴ رأی مخالف تصویب کرد. از آرای موافق، ۲۱۳ رأی متعلق به دموکرات‌ها و هفت رأی متعلق به جمهوری‌خواهان بود. اما سنا در ۲۴ سپتامبر قطعنامه مشابهی را با ۴۹ رأی موافق در برابر ۵۰ رأی مخالف رد کرد.
این دو رأی‌گیری، فاصله میان مخالفت با جنگ و توانایی متوقف‌کردن آن را نشان می‌دهد. مجلس نمایندگان گامی در جهت محدودکردن عملیات برداشت، اما تلاش مشابه در سنا به نتیجه نرسید. تا زمانی که مخالفت سیاسی به اقدام مؤثر و پایدار تبدیل نشود، کاخ سفید همچنان فضای لازم را برای ادامه راهبرد خود خواهد داشت.
اگر دموکرات‌ها در انتخابات نوامبر اکثریت یکی از دو مجلس یا هر دو را به دست آورند، می‌توانند نظارت بر دولت را تشدید کنند، هزینه‌های جنگ را بررسی کنند و درباره مبنای قانونی و ادامه تأمین مالی عملیات فشار بیاورند. بااین‌حال، پیروزی انتخاباتی به‌خودی‌خود جنگ را پایان نمی‌دهد؛ اهمیت آن در ابزارهایی است که نمایندگان حاضرند واقعاً به کار بگیرند.
البته مقابله با سیاست جنگی ترامپ به معنای رد هرگونه همکاری با جمهوری‌خواهان نیست. همکاری با نمایندگانی که حاضرند برای محدودکردن جنگ اقدام کنند، می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد. آنچه خطرناک است، سازش سیاسی‌ای است که به نام وحدت حزبی، مانع پاسخ‌گویی دولت شود و عملاً راه ادامه جنگ را باز بگذارد. هدف باید روشن باشد: محدودکردن درگیری و فراهم‌کردن زمینه دیپلماسی، نه حفظ مناسبات حزبی به هر قیمت.
صورت‌حساب جنگ؛ ۳۸ میلیارد دلار و هزینه‌های بیشتر
برآورد دفتر بودجه کنگره آمریکا که ۱۵ سپتامبر منتشر شد، هزینه عملیات رزمی، پشتیبانی و لجستیکی وزارت دفاع در ارتباط با جنگ را تا اول اوت حدود ۳۸ میلیارد دلار اعلام کرد. بر اساس همین گزارش، اگر شدت درگیری پایین بماند، هر ماه ادامه جنگ حدود دو میلیارد دلار دیگر هزینه خواهد داشت؛ در صورت افزایش شدت عملیات به سطح ژوئیه، این رقم می‌تواند به سه میلیارد دلار در ماه برسد. این برآورد همه هزینه‌های دولت فدرال را در بر نمی‌گیرد و با عدم‌قطعیت قابل‌توجهی همراه است.
هزینه جنگ به بودجه نظامی محدود نیست. اختلال در انتقال انرژی از تنگه هرمز و کشتیرانی منطقه می‌تواند قیمت سوخت و هزینه حمل‌ونقل را افزایش دهد و فشار بیشتری بر خانوارها و کسب‌وکارها وارد کند. برای شهروندی که با هزینه زندگی روبه‌روست، اعلام دستاورد نظامی کافی نیست؛ دولت باید نشان دهد این دستاوردها چه هدف مشخصی را تأمین می‌کنند و چرا هزینه‌های انسانی و اقتصادی ادامه جنگ ضروری است.
وقتی بخش بزرگی از افکار عمومی درباره نتیجه عملیات تردید دارد و هزینه‌های آن ادامه می‌یابد، مسئولیت کنگره تنها دفاع از مواضع حزبی نیست. نمایندگان باید دولت را وادار کنند درباره هدف، هزینه، مبنای قانونی و راه خروج از جنگ پاسخ روشن بدهد.
از توافق هسته‌ای اوباما تا راهبرد ترامپ
دولت اوباما در دستیابی به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ با ایران نقش محوری داشت؛ ترامپ در سال ۲۰۱۸ آمریکا را از آن توافق خارج کرد. اکنون اختلاف دو رئیس‌جمهور بار دیگر پرسشی اساسی را پیش می‌کشد: آیا فشار نظامی می‌تواند امنیتی پایدار ایجاد کند یا خطر گسترش بحران را افزایش می‌دهد؟
البته سابقه دیپلماسی اوباما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که هر سیاست پیشنهادی دموکرات‌ها امروز به توافق یا صلح منتهی خواهد شد. همان‌طور که ادعاهای دولت ترامپ درباره موفقیت نظامی نیز بدون معیارهای روشن و شواهد قابل ارزیابی، پاسخ نهایی به مسئله جنگ نیستند. هر دو رویکرد باید بر اساس نتایج واقعی و پیامدهایشان سنجیده شوند.
اتهام‌های مربوط به فساد، سوءاستفاده از قدرت یا تأثیر منافع شخصی بر تصمیم‌های دولتی نیز باید با شواهد مستند بررسی شوند. گزارش رویترز از نظرسنجی اوت این خبرگزاری و مؤسسه ایپسوس نقل می‌کند که ۶۳ درصد آمریکایی‌ها معتقد بودند ترامپ و خانواده‌اش از فعالیت‌های رمزارزی به‌نحو نامناسب سود برده‌اند و ۶۹ درصد باور داشتند روابط تجاری خصوصی بر تصمیم‌های سیاستی او تأثیر می‌گذارد. این ارقام بیانگر برداشت پاسخ‌دهندگان‌اند، نه اثبات قضایی تخلف؛ بااین‌حال، نشان می‌دهند مسئله پاسخ‌گویی دولت فراتر از جنگ نیز به موضوعی انتخاباتی تبدیل شده است.
آزمون واقعی پس از انتخابات
پیروزی دموکرات‌ها تضمین نمی‌کند که جنگ پایان یابد؛ اما می‌تواند توازن قدرت در کنگره را تغییر دهد و ابزارهای بیشتری برای نظارت بر دولت در اختیار آنان بگذارد. پرسش این است که آیا دموکرات‌ها حاضر خواهند شد از این ابزارها برای محدودکردن جنگ استفاده کنند، حتی اگر چنین کاری به تقابل جدی با کاخ سفید و جمهوری‌خواهانی منجر شود که از سیاست ترامپ حمایت می‌کنند.
اگر پس از انتخابات، مخالفت دموکرات‌ها همچنان به بیانیه و سخنرانی محدود بماند، تغییر اکثریت به‌تنهایی دستاوردی برای مهار جنگ نخواهد بود. در مقابل، نظارت جدی، بررسی هزینه‌ها، مطالبه مبنای قانونی عملیات و حمایت از مسیر دیپلماتیک می‌تواند فشار واقعی بر دولت ایجاد کند. موفقیت چنین رویکردی به انسجام سیاسی، ابزارهای قانونی و آمادگی نمایندگان برای عمل بستگی دارد.
انتخابات سوم نوامبر، رأی مستقیم به یک توافق صلح نیست؛ اما می‌تواند مشخص کند که کنگره تا چه اندازه حاضر است در برابر تصمیم‌های رئیس‌جمهور برای ادامه جنگ بایستد. صلح با سکوت در برابر سیاست جنگی به دست نمی‌آید و مخالفت با جنگ نیز بدون اقدام عملی معنای محدودی دارد.
اگر دموکرات‌ها می‌خواهند جنگ با ایران مهار شود، باید با تصمیم‌های جنگی ترامپ مقابله کنند، از اختیارات قانونی کنگره بهره بگیرند و هرگونه همکاری فراجناحی را با یک معیار روشن بسنجند: آیا این همکاری به محدودشدن جنگ و بازشدن مسیر دیپلماسی کمک می‌کند یا دست دولت را برای ادامه درگیری باز می‌گذارد؟ پاسخ به این پرسش، بیش از شعارهای انتخاباتی، نشان خواهد داد که انتخابات میان‌دوره‌ای چه تغییری در مسیر جنگ ایجاد کرده است.
منابع
۱. رویترز، ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶، گزارش انتقاد باراک اوباما از ترامپ و راهبرد او در قبال ایران:
https://www.reuters.com/legal/government/obama-unloads-trump-while-stumping-democrats-ahead-midterms-2026-10-25/
۲. مرکز پژوهشی پیو، ۸ اکتبر ۲۰۲۶، نظرسنجی درباره دیدگاه مردم آمریکا نسبت به جنگ ایران:
https://www.pewresearch.org/short-reads/2026/10/08/iran-conflict-remains-deeply-unpopular-as-many-americans-expect-it-to-go-on-for-months/
۳. آسوشیتدپرس و مرکز پژوهشی اِن‌او‌آر‌سی، ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، اولویت‌های رأی‌دهندگان برای کنگره جدید:
https://apnews.com/article/441515a34e4b28c812f694754ac0582a
۴. دفتر بودجه کنگره آمریکا، ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، برآورد هزینه عملیات نظامی علیه ایران:
https://www.cbo.gov/publication/62756
۵. دفتر کارمند مجلس نمایندگان آمریکا، ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، رأی‌گیری درباره قطعنامه اختیارات جنگی:
https://clerk.house.gov/Votes/2026307
۶. سنای آمریکا، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، رأی‌گیری درباره قطعنامه محدودکردن مشارکت نیروهای آمریکایی در مخاصمه با ایران:
https://www.senate.gov/legislative/LIS/floor_activity/09_24_2026_Senate_Floor.htm
۷. رویترز و مؤسسه ایپسوس، اوت ۲۰۲۶، نظرسنجی درباره برداشت عمومی از منافع تجاری ترامپ و تأثیر آن بر سیاست‌های دولت:
https://www.reuters.com/legal/government/obama-unloads-trump-while-stumping-democrats-ahead-midterms-2026-10-25/